2- Beyana Tabi Kazanç Ve İratlardan Maliyenin Radarına Girmesi Kuvvetle Muhtemel Olanlara Örnek Verilebilir mi?
– İnternet üzerinde; video, oyun, program karşılığı veya youtuber vb. nedenlerle yurt dışı veya yurt içinden reklam vb. gelirler elde edildiği halde belirlenen şartlar dahilinde bildirim yapılmaması, beyanname verilmemesi,
– İnternet üzerinden yapılan satışlar nedeniyle ticari kazanç yönünden vergi mükellefiyetinin tartışmalı hale gelmesi,
– Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ulaşılan Banka/PTT kayıtlarına göre, yapılan ödemelerde ödemenin açıklama kısmında “kira/ kira ödemesi” yazan tahsilatlar için kira geliri için GMSİ beyannamesi verilmemesi,
– Vergi kanunlarına göre kişilerin banka hareketlerinde izahı mümkün olmayan hareketlerin olması,
-Mesken kira gelirleri ile stopaja tabi tutulan iş yeri kira geliri elde edenlerin, beyan edilmesi gereken sınırı aşan gelirleri, eksik beyan etmeleri, (adına stopaj yapan vergi mükelleflerinin muhtasar beyanları ile geliri elde edenin gelir vergisi beyannameleri karşılaştırılarak beyan dışı bırakıldığı tespit edilebiliyor)
– Tapu kayıtlarına göre; son 5 yıl içinde edinilen (miras yoluyla edinilenler hariç) gayrimenkulün yine aynı süre içinde satılması halinde elde edilen değer artış kazancının istisnayı aşan kısmı için beyanname verilmemesi, (Tapu kayıtlarından tespit edilebiliyor)
– Bankaların konut kredi bilgileri ve ödeme kayıtlarından; gayrimenkul alım satımlarında gerçek alım satım tutarları ile tapuya bildirilen tutarların farklı olması nedeniyle, değer artış kazancı ve tapu harcı yönünden risk alınması, (Tapu kayıtları ile banka kredi bilgilerinden tespit edilebiliyor)
– Yıl içinde işyeri değişikliği yapan işçilerin önceki işyerine ait ücret gelirleri ve ücret vergi matrahlarını eksik bildirmeleri veya birden fazla işverenden alınan ve beyan sınırını aşan ücret gelirleri için beyanname verilmemesi,
-Vergi mükellefi olmayan bazı gerçek kişilerin motorlu kara taşıtları veya gayrimenkul alım satımının aynı yıl içinde süreklilik arz edecek şekilde ifa edilmesiyle, ticari kazanç yönünden vergi mükellefiyetinin tartışmalı hale gelmesi, (Alım satım tapu kayıtları içi motorlu kara taşıtı tescil bilgilerinden tespit edilebiliyor)
– Turizm bölgelerinde kendisine ait veya başkalarının yazlık veya villalarını süreklilik arz edecek şekilde kiraya verme faaliyetleri nedeniyle ticari kazan yönünden vergi mükellefiyetin tartışmalı hale gelmesi, (Banka tahsilatları, reklam bilgileri ve kayıtlar, yoklama vb. şekilde tespit edilebiliyor)
– Vergi mükellefi olmayı gerektirecek serbest meslek faaliyetinde bulunulması, (Tabela asılması, reklam verilmesi vb. yollarla tespit edilebiliyor)
– Menkul sermaye iradı sayılan ve beyanı gereken tutarlarda gelir elde edilmesi,
– Gelirlerin toplanmasını gerektiren durumların usulüne uygulan yapılmaması nedeniyle, beyanı gerektiği halde beyana dahil edilmeyen veya hiç beyanname verilmeyen durumların varlığı,
Örnek olarak verilebilecek olup, bu tür kazanç elde edenlerin belirli şartlar dahilinde gelir vergisi beyannamesi vermeleri gerektiğinden, bu tür gelirlerin beyan dışı bırakılmış olması halinde matrah artırımı fırsatını kaçırmamaları tavsiye edilmektedir
3- Beyan Dışı Bırakılan Kazanç ve İratların Maliye Tarafından Tespiti Mümkün Müdür?
Maliye tarafından uygulamaya geçirilen bazı yöntemlerle, kayıt dışı ile mücadele edilmektedir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın kendi bünyesinde oluşturduğu Risk Analiz Merkezi ve Vergi Denetim Kurumu tarafından uygulanan yöntemlere ilave olarak, diğer kamu kurum ve kuruluşları ile sağlanan ortak veri paylaşımı, PTT/bankalar ve finans kuruluşlarına getirilen veri paylaşımı ve bildirim zorunlulukları vb. çalışmalarla vergi kayıp ve kaçağı ile mücadele edilmektedir.
Bu kapsamda radara giren mükellefler; duruma göre, gönüllü uyum kapsamında “izaha davet müessesi” veya “vergi incelemeleri/takdir komisyonları” ile sorgulanarak, beyan dışı bırakılan kazanç ve iratların durumu sorgulanarak sonuca bağlanmaktadır.
Haliyle, beyan dışı bırakılma ihtimali bulanan kazanç ve iratlar, 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde Maliye tarafından sorgulanabilmekte ve vergi tarhiyatı ile vergi ziaı cezası kesilebilmektedir.
4-Matrah Artımının Sağlayacağı Avantaj Nedir?
7440 sayılı Kanun ile; gelir vergi mükellefiyeti olan olmayan gerçek kişilerin, 2018-2022 yıllarında elde ettikleri gelirlerini (aynı türden veya farklı gelir unsurlarından elde edilenler dahil) eksik beyan etmiş yada hiç beyan etmemiş olmaları veya izahı mümkün olmayan banka hareketlerini, ilgili yıl/yıllar için 31.05.2023 tarihine kadar matrah artırımı beyannamesi vererek, tahakkuk edecek vergileri yasanın öngördüğü şekilde ödemeleri halinde, muhtemel vergi incelemeleri ile izaha davet kapsamında yapılabilecek vergi tarhiyatı ve kesilecek ceza riskinden kurtulmaları mümkündür.
5- Beyan Dışı Bırakılan Kazanç ve İratlar İçin Matrah Artırımı Uygulamasından Başka Bir Yöntem Var Mıdır?
7440 sayılı Kanun’un matrah artırımına ilişkin hükümlerinin yanında, Kanun’un 4’üncü maddesine göre beyan dışı bırakılan kazanç ve iratlar için kendiliğinden veya pişmanlık talebi ile düzeltme beyanı verme imkanı da bulunmaktadır. Mükellefler, beyan dışı bırakılan kazanç ve iratlar için düzeltme beyannamesi ile matrah artırımı maliyetlerini karşılaştırarak, kendileri için avantajlı olan yönteme göre hareket edebilirler.
6- Değer Artış Kazancı Olarak Vergilenmesi Gereken Kazançlar Hangileridir?
Gerçek kişilerin aşağıda belirtilen kazançları, değer artış kazancı yönünden yıllar itibariyle belirlenen istisna tutarını aşan kısımları için beyanname verilmesi, başka bir gelir unsuru için beyanname verilmiş ise, bu kazançların verilen beyannameye dahil edilmesi gerekmektedir.
– Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılması,
– Gayrimenkul olarak tescil edilen hakların elden çıkarılması,
-Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanuni mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
– Ortaklık hakları ve hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
– Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
– İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70’inci maddenin birinci fıkrasının 1, 2, 4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal ve hakların iktisap tarihinden başlayarak 5 yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkulleri tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır).
